پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech 2

بهداشت حرفه ای

مهندسي بهداشت حرفه اي

يكي از برنامه هاي اصلي بهداشت حرفه اي , مطالعه شرايط نامناسب محيط كار يا به عبارتي بررسي و شناسائي عوامل زيان آور محيط كار است . عوامل زيان آور محيط كار به 4 دسته عمده تقسيم مي شود :

  1. عوامل فيزيكي زيان آور محيط كار مانند صدا و ارتعاش , گرما , سرما , روشنائي , فشار , پرتوها و ....
  2. عوامل شيميائي زيان أور مانند مواد شيميائي سمي كه برخي بيماريها و مسمويتهاي شغلي را سبب مي شوند.
  3. عوامل بيولوژيكي زيان آور شامل ويروسها , باكتريها . انگلها , ريكتزياها و قارچها
  4. عوامل ارگونوميك زيان آور مانند وضعيت نامطلوب بدني در هنگام كار , وارد شدن فشار بيش از حد بر روي اندامي خاص , نبود تناسب جسماني و رواني ميان انسان و كار و ...

هر يك از عوامل ياد شده اگر از حد تحمل فيزيو لوژيك بدن انسان پيشي گيرد , عوارض و آسيبهايي را ايجاد خواهند نمود . در بهداشت حرفه اي عمده كوشش ها بر ارزيابي اين عوامل , اندازه گيري أنها و در صورت نياز كنترل أنها مي باشد

طب كار

در بخش طب كار نظارت بر انجام معاينات كارگري در كارخانجات , مراكز بهداشتي درماني و شركتهاي ارائه دهنده خدمات طب كار صورت مي پذيرد. در بين مراكز تابعه تحت پوشش دانشگاه مركز بهداشت شرق داراي سانتر معاينات كارگري مي باشد كه در اين سانتر كليه خدمات طب كار اعم از خدمات پزشكي و پاراكلينيكي انجام مي شود.. اين بخش داراي اسپيرومتر – اديومتر – آزمايشگاه تشخيص طبي مي باشد و يك پزشك ثابت همه روزه به معاينه كارگران مشغول مي باشد . بيشترين مراجعات به اين سانتر توسط كارگاههاي كوچك زير 20 نفر انجام مي پذيرد . جهت ارتقاي سطح آگاهي پزشكان ارائه دهنده خدمات طب كار در مراكز بهداشتي درماني , پزشكان  كارخانجات و شركتهاي طب كار هر ساله معاونت بهداشتي اقدام به برگزاري دوره باز آموزي مدون طب كار مي نمايد.

لیست برنامه واحد بهداشت حرفه ای :

  1. برنامه های عوامل شیمیایی 
  2. بهداشت کشاورزی
  3. طرح تشدید بازرسی
  4. کارگران ساختمانی
  5. نمایه ایمنی شیمایی 
  6. کمیته سخت و زیان آور
  7. کمیته های حفاظت فنی وبهداشت کار بیمارستان ها
  8. برنامه های بازرسی هدفمند
  9. برنامه صدا در محیط کار
  10. تامین روشنایی مطلوب در محیط کار و مدارس
  11. برنامه ارگونومی
  12. برنامه حفاظت از پرتو کاران
  13.  برنامه های آمار و شاخص ها
  14. برنامه طرح بقا
  15. پیگیری  برنامه خانه بهداشت کارگری
  16. ایدز در محیط کار
  17. برنامه معادن
  18. برنامه طب کار
  19. برنامه کنترل سلیس 

قوانين بهداشت حرفه اي

الف :  قانون تشكيلات و وظايف وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي

  بند 2 ماده 1:  تامين بهداشت عمومي ، ارتقاء سطح آن  

 ازطريق اجراي برنامه هاي بهداشتي خصوصا“ درزمينه بهداشت محيط ، مبارزه با بيماريها ، بهداشت خانواده ومدارس ، آموزش بهداشت عمومي ، بهداشت كار وشاغلين با تاكيد بر اولويت مراقبت هاي بهداشتي اوليه با همكاري و هماهنگي دستگاههاي ذيربط

ب : قانون كار

ماده 85: براي صيانت نيروي انساني و منابع مادي كشور رعايت دستورالعملهائي كه از طريق شوراي عالي حفاظت فني ( جهت تامين حفاظت فني ) و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي جهت جلوگيري از بيماريهاي حرفه اي و تامين بهداشت كار و كارگر و  محيط كار تدوين مي شود، براي كليه كارگاهها، كارفرمايان، كارگران و كارآموزان الزامي است.

ماده 91: كارفرمايان و مسئولان كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون مكلفند بر اساس مصوبات شوراي عالي حفاظت فني براي تامين حفاظت و سلامت و بهداشت كارگران در محيط كار، وسايل و امكانات لازم را تهيه و در اختيار آنان قرار داده و چگونگي كاربرد وسايل فوق الذكر را به آنان بياموزند و در خصوص رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي نظارت نمايند. افراد مذكور نيز ملزم به استفاده و نگهداري از وسايل حفاظتي و بهداشت فردي و اجراي دستورالعملهاي مربوطه كارگاه مي باشند.

ماده 92:

كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون كه شاغلين در آنها به اقتضاي نوع كار در معرض بروز بيماريهاي ناشي از كار قرار دارند بايدبراي همه افراد مذكور پرونده پزشكي تشكيل دهند و حداقل سالي يكبار توسط مراكز بهداشتي درماني از آنها معاينه و آزمايشات لازم به عمل آورند و نتيجه را در پرونده مربوطه ضبط نمايند.

تبصره 1 ماده 92 :

چنانچه با تشخيص شوراي پزشكي نظر داده شود كه فرد معاينه شده به بيماري ناشي از كار مبتلا يا در معرض ابتلا باشد كارفرما و مسئولين مربوطه مكلفند كار او را بر اساس نظريه شوراي پزشكي مذكور بدون كاهش حق السعي در قسمت مناسب ديگري تعيين نمايند.

ماده 93: به منظور جلب مشاركت كارگران و نظارت بر حسن اجراي مقررات حفاظتي و بهداشتي در محيط كار و پيشگيري از حوادث و بيماريها، در كارگاههايي كه وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ضروري تشخيص دهند كميته حفاظت فني و بهداشت كار تشكيل خواهد شد.

تبصره 1 ماده 93:

كميته مذكور از افراد متخصص در زمينه حفاظت فني و بهداشت حرفه اي و امور فني كارگاه تشكيل مي شود و از بين اعضا، دو نفر شخص واجد شرايطي كه مورد تائيد وزارتخانه هاي كار و امور اجتماعي و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي باشند تعيين مي گردند كه وظيفه شان برقراري ارتباط ميان كميته مذكور با كارفرما و وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشند.

ماده 93: به منظور جلب مشاركت كارگران و نظارت بر حسن اجراي مقررات حفاظتي و بهداشتي در محيط كار و پيشگيري از حوادث و بيماريها، در كارگاههايي كه وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ضروري تشخيص دهند كميته حفاظت فني و بهداشت كار تشكيل خواهد شد.

ماده 95: مسئوليت اجراي مقررات و ضوابط فني و بهداشت كار به عهده كارفرما يا مسئولين واحدهاي موضوع ذكر شده در ماده 85 اين قانون خواهد بود هر گاه بر اثر عدم رعايت مقررات مذكور از سوي كارفرما يا مسئولين واحد حادثه اي رخ دهد شخص كارفرما يا مسئول مذكور از نظر كيفري و حقوقي و نيز مجازاتهاي مندرج در اين قانون مسئول است.

تبصره 1 ماده 96:

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مسئول برنامه ريزي، كنترل، ارزشيابي و بازرسي در زمينه بهداشت كار و درمان كارگري بوده و موظف است اقدامات لازم را در اين زمينه به عمل آورد.

ماده 100: كليه بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي ، داراي كارت ويژه بر حسب مورد با امضاء وزير كار و امور اجتماعي يا وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هستند كه هنگام بازرسي بايد همراه آنها باشند و در صورت تقاضاي مقامات رسمي يا مسئولين كارگاه ارائه شود.

ماده 101: گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار در موارد مربوطه به حدود وظايف و اختياراتشان در حكم گزارش ضابطين دادگستري خواهد بود.

ماده 104: كارفرمايان و ديگر كساني كه مانع ورود بازرسان كار يا كارشناسان بهداشت كار به كارگاههاي مشمول اين قانون گردند و يا مانع انجام وظيفه ايشان شوند يا از دادن اطلاعات و مدارك لازم به آنان خودداري نمايند، حسب مورد به مجازاتهاي مقرر در اين قانون محكوم خواهند شد.

ماده 105: هر گاه در حين بازرسي، به تشخيص بازرس كار يا كارشناسان بهداشت حرفه اي احتمال وقوع حادثه و يا بروز خطر در كارگاه داده شود، بازرس كار يا كارشناسان بهداشت حرفه اي مكلفند مراتب را فوراً و كتباً به كارفرما يا نماينده او و نيز به رئيس مستقيم خود اطلاع دهند.

تبصره 1 ماده 105:

وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، حسب مورد گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي از دادسراي محل و در صورت عدم تشكيل دادسرا از دادگاه عمومي محل تقاضا خواهند كرد فوراً قرار تعطيل و لاك و مهر تمام يا قسمتي از كارگاه را صادر نمايند، دادستان بلافاصله نسبت به صدور قرار اقدام و قرار مذكور پس از ابلاغ قابل اجرا است. دستور رفع تعطيل توسط مرجع مزبور در صورتي صادر خواهدشد كه بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي و يا كارشناسان ذيربط دادگستري رفع نواقص و معايب موجود را تاييد نموده باشند.

تبصره 2 ماده 105:

كارفرما مكلف است در ايامي كه به علت فوق كار تعطيل مي شود مزد كارگران كارگاه را بپردازند.

ماده 147: دولت مكلف است خدمات بهداشتي درماني را براي كارگران و كشاورزان مشمول اين قانون و خانواده آنان فراهم سازد.

ماده 156: دستورالعملهاي مربوط به تاسيسات كارگاه از نظر بهداشت محيط كار مانند غذاخوري، حمام و دستشويي برابر آيين نامه اي خواهد بود كه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تصويب و به مرحله اجرا در خواهد آمد.

ماده 193: وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي حسب مورد به منظور تامين كادر متخصص سرپرستي در صورت لازم به افرادي كه در واحد ها به عنوان سرپرست تعيين شده اند آموزشهاي لازم را در زمينه مسائل ناظر به روابط انساني، روابط كار و ايمني و بهداشت كار خواهند داد.

آيين نامه مربوط توسط شورايعالي كار تهيه و حسب مورد به تصويب وزراي كار و امور اجتماعي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ميرسد.

ج: قانون حفاظت وبهسازي محيط زيست :

ماده 10 : مقررات جلوگيري ازآلودگي يا تخريب محيط زيست وجلوگيري از پخش وايجاد صداهاي زيان آور به محيط زيست وهمچنين ضوابط تعيين معيار وميزان آلودگي موضوع ماده 9 ومحدوديت وممنوعيتهاي مربوط به حفظ وبهبود وبهسازي محيط زيست به موجب آيين نامه هايي خواهد بود كه به تصويب كميسيونهاي كشاورزي ومنابع طبيعي و بهداري ودادگستري مجلسين برسد.

ماده 11:  سازمان باتوجه به مقررات وضوابط مندرج در آيين نامه هاي مذكور درماده 10 كارخانجات وكارگاههــاي كه موجبـــــات آلودگي محيط زيست را فراهم مي نمايند مشخص ومراتب را كتبا" با ذكر دلائل برحسب مورد بصاحبان يا مسئولان آنها اخطار مينمايد كه ظرف مدت معين نسبت به رفع موجبات آلودگي مبادرت يا از كاروفعاليت خودداري كنند .

درصورتيكه درمهلت مقرر اقدام ننمايند به دستورسازمان ازكاروفعاليت آنها ممانعت به عمل خواهد آمد . در صورتيكه اشخاص ذينفع نسبت به اخطار يا دستور سازمان معترض باشند مي توانند به دادگاه شهرستان محل شكايت بنمايند دادگاه فورا" وخارج از نوبت به موضوع رسيدگي ميكند ودرصورتيكه اعتراض را وارد تشيخص دهد راي به ابطال اخطار يا رفع ممانعت خواهد داد . راي دادگاه قطعي است .

ماده 12: صاحبان يا مسئولان كارخانجات وكارگاههاي موضوع ماده 11 مكلفند به محض ابلاغ دستورسازمان ، كاريا فعاليت ممنوع شده را متوقف يا تعطيل نمايند. ادامه كار يا فعاليت مزبور منوط به اجازه سازمان يا راي دادگاه صلاحيتدار خواهد بود. درصورت تخلف به حبس جنحه اي از شصت ويك روز تا يكسال ويا پرداخت جزاي نقدي از پنج هزار ويك تا پنجاه هزار ريال يا بهردو مجازات محكوم خواهند شد.

د : قانون مجازات اسلامي :

ماده 16:   ماده تعزير ، تاديب ويا عقوبتي است كه نوع ومقدارآن درشرع تعيين نشده است وبه نظرحاكم واگذار شده است ازقبيل حبس وجزاي نقدي وشلاق بايد ازمقدار حد كمترباشد.

ماده 17: مجازات بازدارنده ، تاديب يا عفوبتي است كه ازطرف حكومت به منظورحفظ نظم ومراعات مصلحت اجتماع درقبال تخلف از مقررات ونظامات حكومتي تعيين مي گردد . ازقبيل حبس ، جزاي نقدي ، تعطيل محل كسب ، لغو پروانه ومحروميت ازحقوق اجتماعي واقامت درنقطه يا نقاط معين ومنع از اقامت درنقطه يا نقاط معين ومانند آن

ماده 68: هراقدامي كه تهديد عليه بهداشت عمومي شناخته شود از قبيل آلوده كردن آب آشاميدني يا توزيع آب آشاميدني آلوده ، دفع غيربهداشتي فضولات انساني ودامي ومواد زائد ، ريختن مواد مسموم كننده در رودخانه ها ،‌زباله درخيابانها وكشتار غيرمجاز دام ، استفاده غيرمجاز فاضلاب خام يا پس آب تصفيه خانه هاي فاضلاب براي مصارف كشاورزي ممنوع مي باشد ومرتكبين چنانچه طبق قوانين خاص مشمول مجازات شديدتري به حسب تا يكسال محكوم خواهند شد .

ه :  قانون تامين اجتماعي :

ماده 60 : حوادث ناشي ازكار حوادثي است كه درحين انجام وظيفه وبه سبب آن براي بيمه شده اتفاق مي افتد . مقصود از حين انجام وظيفه تمام اوقاتي ا ست كه بيمه شده دركارگاه يا موسسات وابسته يا ساختمانها ومحوطه آن مشغول كار باشد ويا به دستوركارفرما درخارج ازمحوطه كارگاه عهده دارانجام ماموريتي باشد . اوقات مراجعه به درمانگاه ويا بيمارستان ويا براي معالجات درماني وتوانبخشي واوقات رفت وبرگشت بيمه شده ازمنزل به كارگاه جز، اوقات انجام وظيفه محسوب مي شود مشروط براينكه حادثه درزمان عادي رفت وبرگشت به كارگاه افتاده باشد . حوادثي كه براي بيمه شده درحين اقدام براي نجات سايربيمه شدگان ومساعدت به آنان اتفاق مي افتد حادثه ناشي ازكارمحسوب مي شود.

ماده 61: بيماريهاي حرفه اي به موجب جدولي كه به پيشنهاد هيئت مديره به تصويب شوراي عالي سازمان خواهد رسيد تعيين مي گردد مدت مسئوليت سازمان نسبت به درمان هريك ازبيماريهاي حرفه اي پس از تغييركاربيمه به شرحي است كه درجدول مزبور قيد مي شود.

اده 66: درصورتيكه ثابت شود وقوع حادثه مستقيما" ناشي از عدم رعايت مقررات حفاظت فني وبروز بيماري ناشي  ازعدم رعايت بهداشتي واحتياط لازم ازطرف كارفرما يا نمايندگان اوبوده سازمان هزينه هاي مربوط به معالجه وغرامت ومستمريها وغيره را پرداخت وطبق ماده 50 اين قانون ازكارفرما مطالبه ووصول خواهد نمود.

ماده 88: انجام خدمات بهداشتي مربوط به محيط كاربه عهده كارفرمايا است . بيمه شدگاني كه درمحيط كاربا مواد زيان آور ازقبيل گازهاي سمي ، اشعه وغيره تماس داشته باشند بايد حداقل هرسالي يكبار از طرف سازمان معاينه پزشكي شوند.

ماده 90 : افراد شاغل دركارگاهها بايد قابليت واستعداد جسماني متناسب با كارهاي مرجوع داشته باشند بدين منظور كارفرمايان مكلفند قبل از به كارگماردن آنها ترتيب معاينه پزشكي آنها را بدهند.

درصورتي كه پس از استخدام مشمولين قانون معلوم شود كه نامبردگان درحين استخدام قابليت واستعداد كارمرجوع رانداشته وكارفرما درمعاينه پزشكي آنها تعلل كرده است وبالنتيجه بيمه شده دچار حادثه شده ويا بيماريش شدت يابد سازمان مقررات اين قانون را درمورد بيمه شده اجرا و هزينه هاي مربوط را از كارفرما طبق ماده 50 اين قانون مطالبه و وصول خواهد نمود.