پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech 2

بهداشت روان

ایران جزء ده کشور بلاخیز دنیا است. 160000 نفر طی یک قرن از بلایای طبیعی فوت کرده اند. حوادث غیر مترقبه و طبیعی 968081 سال DALYs در سال 1382 در ایران ایجاد کرده است که از این میان، 925728 سال آن یعنی حدود 96% در نتیجه زلزله بم ایجاد شده است. با توجه به قرار داشتن کشور ما روی کمربند زلزله، باوجود جاری شدن هرساله سیلاب در بخشهایی از کشور ما و... برآورد می­شود که بدون زلزله­ای مانند بم در سال 1382 و زرند در سال 1383 سالیانه حدود 40 تا 60 هزار سال DALYs که سهم بسیار زیادی از آن را YLL تشکیل می­دهد، در کشور ما پدید می­آید. درهرصورت این حادثه نیزمثل حوادث ترافیکی در سنین 5 تا 14 سال و پس از آن 15 تا 29 سال بیشترین میزان بروز DALYs را دارد.از آنجایی که می­توان ادعا کرد که در کشور ما هر چند سال یکبار زلزله­ای مانند بم ممکن است اتفاق بیافتد، بار آن نباید به یکسال معین تعمیم داده شود. در جهان نشان داده­شده است که DALYs ناشی از بلایا قابلیت کاهش و کنترل دارد. پس ما نیز برای کاهش آن باید آمادگی­های لازم را کسب کنیم. با توجه به بار بیماریها محاسبه شده در سال 1382 می­توان به این نکته اشاره نمود که حوادث عمدی و غیر عمدی بالاترین نسبت DALYs را از بین مجموع بیماریها و آسیبهای شناسایی شده به خود اختصاص داده است. این موضوع ضرورت توجه به بلایا و حوادث را بیشتر از پیش مطرح می­کند.

   براساس فعالیتهایی که از طریق کمیته فرعی تخصصی بهداشتی کاهش اثرات بلایای طبیعی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دو زلزله بیرجند و اردبیل در سال 1376-1377 صورت گرفت نیازهای برآورده نشده مردم طی 5 پژوهش موازی مورد بررسی قرار گرفت (یاسمی و همکاران 1377). این پژوهش­ها نشان داد که یکسال پس از زلزله، بالغین سه برابر و کودکان دو برابر بیشتر از جمعیت آسیب ندیده از اختلالات روانی رنج می برند و نیازهای روانی ـ اجتماعی آنهامورد غفلت واقع شده است.  همچنین در این پژوهشها مشخص گردید که امدادگران نیز در زمینه چگونگی حمایت روانی ـ اجتماعی از آسیب دیدگان نیاز به آموزش دارند. با توجه به این مسئله یک برنامه کشوری برای مداخلات روانی اجتماعی در بلایای طبیعی و حوادث غیر مترقبه تهیه گردید و متون آموزشی برای سه سطح متخصصین، امدادگران و مدیران و پمفلتهایی برای مردم عادی تهیه شد و متعاقب آن  امدادگران هلال احمر با همکاری این نهاد آموزش دیدند.

کلیه روانشناسان و روانپزشکان شبکه بهداشت روان کشور نیز طی دو کارگاه تخصصی «حمایتهای روانی ـ اجتماعی در شرایط اضطراری» آموزش ویژه دیدند.

سال 1381 در جریان زلزله قزوین مداخله برنامه ریزی شده براساس برنامه کشوری انجام گردید. خوشبختانه این مطالعه نشان داد که برنامه کشوری تدوین شده اجرایی می باشد و مداخلات روانی ـ اجتماعی در کاهش عوارض روانی ناشی از بلایا موثر است.

 با بازبینی و تصحیح برنامه متعاقب اجرای آن در زلزله قزوین ، در زلزله بم که از نظر وسعت تخریب و تعداد آسیب دیدگان حادثه منحصر به فرد بود ، نیاز به بازبینی مجدد  مشاهده گردید که به همت همکاران محترم پس از اعمال تجربیات جدید طرح عملیاتی نهایی تدوین و آماده اجرا و بهره برداری در حوادث احتمالی گردید.

در سال 1387 به دنبال حادثه آتش سوزی مربوط به منطقه صنعتی بازنه اراک و زلزله­های متعدد در سطح استان هرمزگان ضرورت بازنگری مجدد این برنامه از سوی اداره سلامت روان مطرح گردید. بر این اساس تیمی متشکل ازافراد ذیصلاح تشکیل گردید. آنچه ملاحظه می­گردد، جمع­بندی  از مجموع نظرات ارزشمند کارشناسان می­باشد.

 اهداف:

  • حفظ و ارتقاء سطح سلامت روان جامعه پس از حوادث غیر مترقبه
  • پیشگیری از آسیب های  وارده به سلامت روان متعاقب  حوادث غیرمترقبه

 اهداف اختصاصی

  • کاهش بروز عوارض روانی اجتماعی در حوادث غیرمترقبه
  • کاهش شیوع و پیشگیری از پیشرفت و تشدید عوارض روانی در حوادث غیرمترقبه
  • افزایش توان انطباق و آماده سازی بازماندگان
  • تقویت مهارتهای اجتماعی بازماندگان و کمک به جامعه برای سازماندهی مجدد، خودیاری و بازسازی جامعه