پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech 2

بهداشت محیط

مقدمه :

انبارها به عنوان يكي از مراكز حفظ ونگهداري وسايل و تجهيزات و بخصوص اقلام بهداشتي و داروئي و مواد غذايي يكي از اماكني است كه از ديدگاه بهداشتي بسيار حائز اهميت بوده و فراهم نمودن شرايط مناسب بهداشتي براي آنها با توجه به وضعيت آب و هوائي و اقليمي هر منطقه ، شرايط و موقعيت مكاني انبار، نوع اقلام و نوع انبار ضروري است و بايد مورد توجه مسئولين بهداشت قرار گيرد .

هدف اصلي استفاده از انبارها ، حفظ و نگهداري كالاهاي مورد نياز در شرايطي مناسب و براي مدت زمان مشخصي است تا در زمانهاي مورد نظر اقلام مورد نياز موجود و در دسترس باشد و بتواند سريع و بموقع و سالم در اختيار مصرف كننده نيازمند قرار گيرد . نقش انبارها در ذخيره مواد غذايي براي استفاده در حوادث غير مترقبه بسيار مهم و حائز اهميت است .

باتوجه به اهداف مذكور توجه به بهداشت انبارها بويژه بهداشت محيط انبارها نيز از اولويت خاصي برخوردار است وبه همين علت در اين مقاله ،بيشتر موضوع بهداشت محيط مورد توجه قرار مي گيرد .

بهداشت محيط كنترل عواملي از محيط است كه در زنجيره انتقال بيماريها ، حلقه اي را تشكيل مي دهندو يا به عبارتي دخل وتصرف درعوامل وشرايطي ازمحيط زيست به منظور ايجاد شرايط مطلوب و مناسب آنها ست.اين عوامل عبارتندازآب , فاضلاب , زباله, بهسازي اماكن و مبارزه با حشرات و جوندگان , هواو تهويه,شرايط آب و هوائي و بهداشت محيط كار و فعاليتهاي صنعتي و بهداشت مواد غذايي وحرفه ائي مي باشند كه هركدام از اين عوامل ممكن است تحت شرايطي منجربه خرابي ويا فساد كالاهاي موجود در انبارها و يا منجر به كاهش كيفيت آنها و ايجاد ضايعات وخسارات مالي و گاهي منجر به تلفات جاني شوند ويا ممكن است باعث شوند مدت زمان وعمرمفيد نگهداري يك كالا در انبار كاهش يابد .

در حاليكه بخصوص براي نيروهاي نظامي نگهداري سالم وبا كيفيت  بالاي لوازم ،تجهيزات و اقلام و داروها و مواد غذايي براي مدت طولاني و ذخيره جهت استفاده درشرايط اضطراري به منظور دسترسي سريع به آن از اهميت بالايي برخوردار است لذا توجه مسئولين محترم و بخصوص مسئولين محترم تداركات و پشتيباني وانبارها و ارائه آموزشهاي لازم به آنها از هرطريق ممكن نقش موثري در استفاده بهينه از انبار واستفاده مطلوب و بموقع از اقلام موجود در انبارها خواهد داشت تا اقلام انبار شده در هنگام مصرف از كيفيت و سلامت لازم برخوردار باشند .

با توجه به اين اهداف عوامل محيطي به عنوان يكي از مهمترين عوامل موثر در حفظ كيفيت و سلامت اقلام موجود در انبارها مورد توجه قرار گرفته و بررسي خواهدشد .

 انبارها و مبارزه با جوندگان:

 در مراكز بزرگ انبارداري و انبارهاي عمومي بخصوص بنادر و اسكله ها جمعيت موشها گاهي به حــدي مي رسد كه مي توانند خسارت زيادي به محصولات انبار شده وارد نمايند كه سه دسته اند :

  1. خوردن غذاها
  2. آلوده كردن محصولات انباري با مو و ادرار و مدفوع خود  
  3. پاره و سوراخ كردن كيسه ها و بسته بندي غلات و ساير دانه هاي غذايي

با توجه به خسارات فوق حفاظت انبارها از نفوذ موشها از اهميت بالايي برخوردار مي باشد . وجود سوراخها و لانه ها و گذرگاهها و ردپا و رد دم موشها و وجود خسارتهاي مذكور و فضله موشها نشان دهنده حضور آنها در يك انبار است .

 بايد با تمام امكانات و اقدامات لازم سعي شود از ورود موشها بداخل انبارها جلوگيري شود ولي در صورت نفوذ بداخل انبارها ، اجراي مبارزه جدي ضروري است . براي مقابله و مبارزه با موشها انجام اقدامات ذيل متناسب با شرايط انبار بسيار موثر مي باشد :

  1. انبارها بايد رات بروف باشند به گو نه ايي كه موشها راه نفوذ بداخل انبار را نداشته باشند و براي اين منظور بايد ديوارها و كف انباراز بتون وغير قابل نفوذ بوده ودر و پنجرها هم فلزي و غير قابل نفوذ باشند ولوله هايي كه به داخل ساختمان راه دارند با صفحات مخروطي  پوشيده شوند .
  2. مسئولين انبارها بايد آموزش هاي لازم در خصوص آشنايي با نحوه زندگي موشها را گذرانده و روشهاي مبارزه با آنها را بخوبي بشناسند و محصولات وارده به انبار را از جهت پاك بودن از حضور جوندگان كنترل نمايند ودر صورت اثبات حضور آلودگي سريعا نسبت به رفع آن اقدام نمايند.
  3. دستور العملهاي جامعي كه توسط سازمانهاي ذيربط براي مبارزه با موشها تنظيم شده اند را مطالعه نموده واجرانمايند بخصوص رعايت نظافت وپاكسازي ،حذف گرد وغبارها ،انجام اقدامات بهسازي در موارد لازم ،جلوگيري از ريخت و پاش در انبار،دفع بموقع زباله ها و حفظ فاصله كالاهاي چيده شده از همديگر و از ديوار و سقف انبار ضروري است .
  4. استفاده از تله براي مبارزه با موشها در مواردي كه آلودگي خيلي كم است. اين تله ها بيشتر نقش موثري در كاهش جمعيت موشها دارند و كاربرد آنها تحت تاثير نوع موشها وفصل مبارزه با شرايط محيطي و نوع طعمه مي باشد .
  5. استفاده از فوميگا سيون در انبارها با استفاده از گاز ميتل برومايد و يا قرص فستوكسين درمواقعي كه ميزان آلودگي زياد است . البته اين كار بايد توسط متخصصين انجام شود .
  6. طعمه گذاري با كمك سمومي مثل : فسفردوزنگ و . . .
  7.  انجام اقدامات بهسازي شامل تخريب لانه هاي موشها و پركردن سوراخها با استفاده از سيمان و خرده شيشه .
  8. طعمه گذاري به عنوان يكي از روشهاي مبارزه با جوندگان است ولي مي بايست ابتدا با طعمه سالم وبعد از چند روز با استفاذه از طعمه سمي اين كار انجام شود كه در اين صورت اثر خوبي داشته و مي توان موشها را نابود كرد .
  9. استفاده از شكارچيان طبيعي در محوطه بيرون انبار كه همان روش بيولوژيكي است .
  10. استفاده از طعمه سمي در زماني كه موشها بيشترين تغذيه را مي نمايند مثل غروب آفتاب و سپيده دم قبل از طلوع آفتاب .
  11. استفاده ازپودرهاي سمي درمسيرتردد موشها چون موشها عادت به ليسيدن پاهاي خود دارند .
  12. از جمله بهترين شرايط رشد توليدوتكثيرموشها درمحلهاي تلنبارزباله ها وكودحيوانات و فاضلابهاست در نتيجه در محوطه اطراف انبارها نبايد چنين شرايطي براي بقا و زندگي موشها فراهم شود.يكي از بهترين روش هاي مبارزه عدم فراهم نمودن شرايط مطلوب براي زيست موشها ومحروم كردن آنها از دسترسي به غذا و آب و پناهگاه است .
  13. راههاي نفوذ موشها دربها, پنجره ها, هواكشها ،كانالهاي تاسيساتي آب و برق و فاضلاب و تلفن شكافهاي باقي مانده از بنايي است كه بايد با اتخاذ تدابير لازم  مسدود شود .
  14. جلوگيري ازانباركردن بعضي از وسائل در اطراف انبارها مثل وسائل  اسقاطي و . . .
  15.  مواد غذائي ومحصولاتي كه در انبار قرار مي گيرند برروي سكويي چيده شوند كه 40ـ30 سانتي متر از كف زمين انبارفاصله داشته باشد .
  16. منابع آب در انبارها نبايد در دسترس موشها بوده وشيرها نبايد نشت نمايند.فاضلابروها و سرويس هاي بهداشتي انبارهنگام شب كاملا پوشيده وخشك باشند .
  17. مواد غذايي در انبارها بايد در ظروف در بسته و با بسته بندي مناسب و در موارد لازم درظروف فلزي نگهداري شوند .
  18. با استفاده از دستگاههايي كه صداي با فركانس بسيار بالا ايجاد مي كند مي توان باعث فرارموشها شد.البته معمولا اثرات اين روش كوتاه مدت است و كم كم موش ها عادت مي نمايند .