پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech 2

بهداشت محیط

مقدمه:

   در بعضي موارد ما مجبوريم از سم استفاده كنيم. اما بايد بدانيم سم مثل هر دارويي بايد فقط در حد لزوم و در موقع ضرورت با روش درست بكار رود، وگرنه بسيار خطرناك بوده و همانطور كه حشرات و موشها را از بين مي‌برد ميتواند انسان و حيوانات مفيد را هم بيمار كرده يا بكشد.

سم چيست؟

   سم ماده‌اي است كه داراي منشع گياهي، حيواني و شيميايي بوده  و از يك راه خاص و يا راههاي مختلف در مقادير معيني باعث اختلال و يا توقف فعل و انفعالات حياتي به‌طور موقت يا دائم ميگردد. سم اگر به مقدار خيلي كم خورده شود و يا بخار و بوي آن تنفس گردد باعث ناراحتي، بيماري و مسموميت شده است منجر به مرگ گردد.

مسموم كيست؟

   هر انسان يا حيواني كه سم از طريق بيني، دهان يا پوست وارد بدن او شده و موجب ناراحتي و بيماري يا مرگ وي گردد مسموم شده است.

علائم مسموميت:

   بستگي به نوع سم و مقدار آن و مدتي كه از مصرف آن سم گذشته باشد دارد اما بطور كلي ميتوانيم بگوييم: سرگيجه، حالت تهوع و استفراغ، دل درد، دل پيچه، عرق كردن، رنگ پريدگي و خواب آلودگي معمولاً در شخص مسموم ديده ميشود.

روشهاي نگهداري سموم در منزل :

  1. هيچ وقت سم را در آشپزخانه و يا اتاقي كه در آن زندگي مي‌كنيد قرار ندهيد.
  2. سم را بايد در قوطي و ظرف خودش نگه‌داري كرد و هرگز نبايد آنرا داخل ظرف و يا شيشه ديگر ريخت چون ممكن است اشتباهاً از آن استفاده شود.
  3. بعد از هر بار استفاده حتماً بايد در قوطي سم را محكم بست.
  4. هر نوع سم را بايد در محلي دور از دسترس افراد و بچه‌ها قرار داد.
  5. چه كساني مي‌توانند با سم كار كنند؟
  6. كسي كه سم را مصرف مي‌كند بايد بدانند سم چيست؟‌ و چه خطراتي دارد و چگونه بايد آنرا بكار برد تا خطري براي خود و اطرافيان نداشته باشد.
  7. كسي كه با سم سر و كار دارد بايد سالم و قوي بنيه باشد زنان و مردان پير و بچه‌ها قبل از 18 سالگي نبايد به هيچ‌وجه سم‌پاشي كنند.
  8. كساني كه عوارض قلبي، كليوي و كبدي داشته باشند نبايد سم‌پاشي كنند.
  9. زنان حامله به هيچ وجه نبايد با سم سر و كار داشته باشند.

چگونه سم را مصرف كنيم؟

  1. براي استفاده از سم بايد لباس، عينك،‌ كلاه و ماسك داشته باشيم.
  2. سم فقط بايد در جايي كه لازم است بكار رود.
  3. از سم بايد فقط به مقداري كه لازم است استفاده كنيم نه بيشتر
  4. نوع سم‌پاشي بايد متناسب با سم، مقدار آن و محل سم‌پاشي باشد.
  5. لازم است در ابتدا با ريختن آب در مخزن، سم‌پاش را آزمايش كنيم تا چكه نكند و هنگام كار به مقدار كافي محلول از آن خارج شود.

چگونه از قوطي اسپري حشره‌كش استفاده كنيم؟

  1. وقتي مي‌خواهيد داخل اتاق را اسپري كنيد:
  2. همه بايد از اتاق خارج شوند.
  3. پنجره‌ها و درها را ببنديد.
  4. روي ظرف غذاخوري و وسايل بچه‌ها را با نايلون بپوشانيد يا در صورت امكان ظروف را از محيط خارج كنيد.
  5. موقع اسپري حشره‌كش قوطي اسپري را طوري بدست بگيريد كه از خودتان فاصله داشته باشد.
  6. بعد از اسپري كردن فوراً از اتاق خارج شويد و در را ببنديد و دستهايتان را بشوييد.
  7. بعد از گذشتن حدود نيم ساعت درها را باز كنيد و هواي اطاق را تهويه نماييد. بعد از گذشتن نيم تا يك ساعت از تهويه، اطاقها مي‌توانند مورد استفاده قرار بگيرند.
  8. در چه شرايطي بايد سم را مصرف كنيم؟
  9. فرد سم‌پاش بايد لباسي بپوشد كه كاملاً بدن او را بپوشاند و كلاهي كه موهاي او را حفظ كند.
  10. فرد سم‌پاش بايد از عينك مخصوص كه كناره‌هاي آن بسته است و چشم را كاملاً محافظت مي‌كند استفاده كند.
  11. بايد موقع كار با سم حتماً‌ از ماسك استفاده كنيم يا با پارچه تميزي روي بيني و دهان خود را بپوشانيم.
  12. موقع سم‌پاشي و تهيه سم حتماً بايد دستكش لاستيكي بدست كرد. اگر دستكش سوراخ
  13.  باشد سم پوست دست را آلوده مي‌كند.
  14. در روزهايي كه باد شديد مي‌وزد نبايد باغ و مزرعه را سم‌پاشي كرد و اگر باد كم است موقع سم‌پاشي بايد پشت به باد بايستيم تا قطرات سم به ما نباشد.

چه كارهايي براي فرد مسموم بايد انجام دهيم؟

  1. از اطرافيان و خود مسموم بپرسيد كه با چه ماده‌اي تماس داشته و يا آن را خورده است.
  2. قوطي سم را بگيريد و برچسب آن را بخوانيد.
  3. فوراً‌ كمكهاي اوليه را شروع كنيد.
  4. كمكهاي اوليه در مورد فرد مسموم:
  5. فوراً‌ مسموم را از محل سمپاشي خارج كنيد و در هواي آزاد نگه داريد.
  6. اگر لباس او آلوده به سم است بلافاصله آنها را بيرون بياوريد.
  7. محلهايي از بدن را كه به سم آلوده شده با آب و صابون شستشو كنيد سپس او را خشك كرده و بپوشانيد.
  8. بيمار را در حالت استراحت و گرم نگه داريد.
  9. اگر سم داخل چشم‌ها پاشيده شد فوراً چشم را زير شير آب بگيريد و شستشو دهيد (15 دقيقه)
  10. اگر سم به تازگي خورده شده باشد بايد مسموم را وادار به استفراغ كنيد.
  11. اگر علائم سوختگي ناشي از سموم در لب و دهان مشاهده شد او را وادار به استفراغ نكنيد فقط كمي آب به فرد مسموم بخورانيد تا سم رقيق شود.
  12. بايد راههاي تنفسي يعني دهان و گلو و بيني را تميز كرده و باز نگه داريد.
  13. فوراً‌ مسموم را به مركز بهداشتي‌درماني ارجاع دهيد.

 

نکات بهداشتی قبل از سمپاشی:

  1. برچسب آفتکش را مطالعه کنید.
  2. مطمئن شوید آفتی که می خواهید کنترل کنید در لیست روی برچسب ذکر شده باشد.
  3. مطمئن شوید گیاهی را که می خواهید سمپاشی کنید نیز در لیست روی برچسب ذکر شده باشد.
  4. آیا نیازی به لوازم حفاظتی خاص وجود دارد؟
  5. ادوات مورد نیاز برای سمپاشی چیست؟
  6. آیا آفتکش فوق برای سایر گیاهان سمی است. در این صورت نیاز به جمع آوری یا پوشش آنهاست.
  7. در مورد زمان سمپاشی مطمئن شوید.
  8. فقط به میزان مورد نیاز آفتکش خریداری کنید. در صورت وجود مازاد و نگهداری طولانی مدت از اثر بخشی آن کاسته میشود.
  9. غذای حیوانات اهلی یا مخزن ماهیها را قبل از سمپاشی جابجا نموده و یا بپوشانید.

 

نکات بهداشتی در طول سمپاشی:

  1. همیشه در طول سمپاشی شلوار بلند، پیراهن آستین بلند، دستکش، جوراب و کفش بپوشید. در صورت نیاز به لوازم حفاظتی خاص شامل ماسک و کفشهای غیر قابل نفوذ حتماً از آنها استفاده کنید.
  2. از پوشیدن کفش چرمی خودداری کنید. چرا که کفش چرمی به راحتی آفتکش را جذب کرده ولی به سختی شسته میشود.
  3. مراقب باشید چشمها، دهان و یا پوست شما به محلول آفتکش آلوده نگردد.
  4. دستهای خود را قبل از خوردن، آشامیدن، استعمال دخانیات و یا استفاده از توالت کاملا با آب و صابون بشوئید.
  5. از تنفس غبار آفتکش خودداری کنید و در صورت سمپاشی در فضای بسته پنجره ها را باز نگه دارید.
  6. تا قبل از خشک شدن محل سمپاشی و یا خروج کامل غبار حاصل از آفتکش، کودکان و حیوانات اهلی را از محل دور نگه دارید. ضمنا در صورت درج حداقل زمان ورود مجدد به محل سمپاشی  بر روی برچسب قوطی آفتکش، آنرا رعایت نمائید.
  7. در زمان تهیه محلول آفتکش و مخلوط نمودن آن، در جهت موافق باد (یعنی بین جهت وزش باد و مخزن تهیه آفتکش بایستید.
  8. از سمپاشی در محلی که باعث آلودگی مواد غذایی، لوازم آشپزخانه و یا محل آماده سازی غذا گردد خودداری نموده مگر آنکه اجازه این کار بر روی برچسب قوطی داده شده باشد.
  9. در صورتی که محصول نباتی به صورت تازه خوری مصرف میگردند، قبل از سمپاشی به برچسب قوطی آفتکش جهت کنترل تعداد روزهای لازم برای فاصله از زمان سمپاشی تا برداشت، دقت کنید.
  10. از سمپاشی در مناطقی که امکان تماس با آبهای سطحی ، منابع آب و زمین بدون پوشش را دارد خودداری نموده مگر آنکه بر روی برچسب قوطی آفتکش به طور اختصاصی مجاز اعلام شده باشد.
  11. توصیه های روی برچسب قوطی را برای روشهای سمپاشی رعایت کنید. در صورت عملی بودن به صورت نقطه ای و لکه ای سمپاشی گردد نه بطور یکنواخت و در تمامی سطوح. در صورتیکه سمپاشی در درزها و شکافها توصیه شده به صورت نوار باریکی سمپاشی گردد.
  12. هرگز آفتکش ها را بیش از غلظت توصیه شده بر روی برچسب قوطی آن بکار نبرید.

نکات بهداشتی بعد از سمپاشی:

  1. دستهای خود را سریعا پس از سمپاشی با آب تمیز و صابون بشوئید. و در کوتاه ترین زمان ممکن دوش بگیرید.
  2. تمامی پوشاکی را که در زمان تهیه محلول آفتکش و سمپاشی استفاده نموده اید، سریعا با استفاده از مواد شوینده قوی شسته و در آفتاب خشک کنید.
  3. وسائل اندازه گیری آفتکش ها را بطور مجزا از سایر لوازم  بخصوص لوازم آشپزخانه، نگهداری کنید.
  4. آفتکش ها را تنها در ظروف اصلی خود نگهداری و آنها را از مواد غذائی، غذای حیوانات، بذر و کود دور و در کشوهای قفل دار نگهداری کنید.
  5. ظروف خالی آفتکش ها را بر اساس توصیه روی برچسب و توصیه های مقامات مسئول محلی امهاء کنید.