پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech 2

معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی فسا

تعریف مالاریا

مالاريا يك بيماري عفوني مي‌باشد كه عامل بيماري انگلي است تك ياخته‌اي از نوع پلاسموديم كه توسط پشه ماده آلوده ( ناقل بيماري ) از انسان بيمار به فرد سالم منتقل مي‌شود.

اپیدمیولوژی

مالاريا از جمله قديمي‌ترين بيماريهاي عفوني كشور است كه هنوز هم در برخي از استانها بصورت بومي مطرح بوده و تبعات بهداشتي، اقتصادي و اجتماعي فراواني بدنبال دارد. در حال حاضر بيش از يكصد كشور جهان درگير اين بيماري بوده و ساليانه تا 500 ميليون نفر به آن مبتلا و يك تا دو ميليون نفر نيز از آن مي‌ميرند و در آب و هواي مناسب براي زندگي و توليد مثل پشه آنوفل شايع مي‌باشد و اين بيماري در جنوب شرقي كشور شامل استانهاي هرمزگان، سيستان و بلوچستان و قسمت گرمسيري كرمان بعنوان مهمترين معضل بهداشتي خود نمائي مي‌كند.

علایم بیماری مالاریا:

دوره نهفتگی ( دوره کمون ) بیماری 30-10 روز بر حسب نوع پلا سمودیم طول می کشد، علائم بیماری با سر درد، تب و لرز شدید، تعریق، بیحالی، خستگی، استفراغ و تهوع مشخص می شود. تب و لرز بیماری بشکل حمله هر سه الی چهار روز یکبار بروز می کند تب اغلب بالای 38 درجه سانتيگراد مي‌باشد و بعد از رفع حمله با عرق سرد بيمار احساس بهبودي مي‌كند. تكرار حملات بيماري منجر به كم خوني مي‌گردد و در نهايت طحال بزرگ شده و از نظر مكانيكي ايجاد سنگيني مي‌كند ( عوارض ).

تشخیص مالاریا:

بايستي از هر فرد مشكوك به بيماري مالاريا بلا فاصله لام خوني محيطي تهيه و بعد از رنگ آميزي با گيمسا در زير ميكروسكوپ مورد مطالعه قرار داد. بايد دقت كرد ممكن است فردي انگل مالاريا را در خون خود داشته باشد ولي علايم واضحي را بروز ندهد.

درمان مالاریا:

يكي از اصول اوليه درمان مالاريا و عوارض آن تشخيص صحيح و سريع است كه در موارد خفيف بطور سرپائي و در موارد شديد به مراكز بهداشتي درماني بايد ارجاع داده شود و پروتكل درماني بر حسب شدت بيماري و نوع بيماري متفاوت است و داروهاي ضد مالاريا عبارتند از :

1 - كلروكين 2 - پريماكين 3 - كنين 4 - فانسيدار

پیشگیری مالاریا:

پيشگيري مالاريا بصورت پيشگيري فردي و يا پيشگيري همگاني با وسايل و روشهاي مختلف صورت مي‌گيرد كه عبارتند از:

  • روش مكانيكي ( بهسازي محيط و خشك كردن محل زندگي لارو پشه ها ).
  • روش شيميائي استفاده ازحشره كش هائي مانند بايگون ، آيكون ، ابيت ، اكتيليك و مواد نفتي مانند امشي.
  • روش بيولوژيكي استفاده از دشمنان طبيعي پشه ها ، بطور مثال تكثير و توزيع ماهي گامبوزيا در آبهائي كه محل رشد لارو پشه هاست.
  • استفاده از پشه بند در موقع خواب و نصب توري به درب‌ها و پنجره‌هاي ساختمان مسكوني
  • تهيه لام خوني از افراد مشكوك به مالاريا جهت تشخيص سريع و درمان فوري
  • استفاده از داروهاي ضد مالاريا توسط افرادي كه قصد عزيمت به مناطق مالاريا خيز دارند
  • ارزيابي مسافراني كه از مناطق آلوده مالاريائي به يك منطقه غير آلوده وارد مي‌شوند.
  • جلوگيري از مسافرت كودكان و زنان باردار ( افراد پر خطر ) به مناطق آلوده مالاريائي
  • بررسي اطرافيان موارد مثبت
  • تهيه لام خوني از افراد مثبت پس از ختم درمان
  • بررسي افراد مثبت در حين درمان

برنامه کشوری مالاریا

  • كشف زودرس موارد بيماري
  • درمان كامل و فوري موارد بيماري
  • مديريت نيروي انساني و ايجاد انگيزه در كاركنان
  • حشره شناسي و مبارزه با ناقلين مالاريا
  • آموزش و جلب مشاركت جامعه
  •  كنترل تبعات ناشي از تحرك جمعيت
  • توسعه نظام پايش و ارزشيابي و تحقيقات كاربردي