پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech 2

آرشیو دانستنی سلامت

خانم زهره صادقی مسئول واحد آمار معاونت بهداشت در خصوص اهمیت تکمیل صحیح گواهی فوت توسط پزشکان گفت : از آنجایی که ماموریت وزارت بهداشت تامین عمر طولانی توام با سلامتی برای آحاد جامعه است ، از علل بیماری و مرگ به عنوان نماد و راهنمایی برای هدایت برنامه های مرتبط با سلامتی استفاده می شود .لذا ثبت دقیق و صحیح گواهی های فوت صادر شده از سوی پزشکان می تواند این مجموعه را برای دستیابی به رسالت و ماموریت اصلی خود یاری نمایند.

اصول و قواعد تکمیل گواهی فوت

بسیاری از خطاهایی که در تکمیل گواهی فوت رخ می دهد به علت عدم آ شنایی پزشکان با واژه های "علت "و  "مکانیزم "  مرگ است .

(( علت مرگ عبارت است از آنچه که ایجاد اثر می کند و شامل شرایط و زمینه هایی است که باید نسبت به اثر، تقدم و در نهایت منجر به اثر شوند . در فرآیند تکمیل گواهی فوت علت مرگ تحت سه عنوان قابل بررسی است ؛1- علت زمینه ای 2- علت بینابینی 3- علت مستقیم یا فوری

علت زمینه ای : بیماری یا صدمه ای که زنجیره توالی رخدادهای مرضی را که مستقیماً در ارتباط با مرگ بوده اند آغاز نموده و یا شرایط یا خشونتی است که به صدمه کشنده منجر می گردد .

علت مستقیم : عبارت است از بیماری ، صدمه یا عارضه ای که مستقیماً و بدون واسطه موجب مرگ شده است و لذا حلقه آخر زنجیره منجر به مرگ را تشکیل می دهد .

علت های بینابینی : در زنجیره وقایع منجر به مرگ، یک یا مجموعه ای از علت ها وجود داشته اند که حد واسط علت زمینه ای و مستقیم بوده اند و به عبارتی این علت ها وسیله ای می شوند تا علت زمینه ای به علت مستقیم منجر شود .

مکانیزم مرگیا تابلو مرگ  : عبارت است از اختلال فیزیولوژیک یا بیوشیمیایی که خود عارضه ای از علت زمینه ای است . در حقیقت اختلالی است که علت زمینه ای از طریق آن اثر کشنده اش را اعمال می کند . ))

 

gavahi

هنگام تکمیل گواهی فوت علت زمینه ای مرگ یعنی آن بیماری یا وضعیتی که آغازگر زنجیره وقایع منجر به مرگ بوده است . در آخرین سطر ( جیم یا دال )  نوشته می شود و علت مستقیم یعنی علتی که بدون هیچ واسطه ای ( مستقیماً ) به مرگ بیمار منجر شده است در اولین سطر (الف) و علت (های ) واسط بین این دو سطر ، در بخش اول گواهی فوت نوشته می شوند ، در صورتی که بیماری مستقیماً سبب مرگ شخص شده باشد و یا تنها یک علت برای مرگ مشخص شده باشد،

 فقط سطح الف ( بالاترین سطر ) تکمیل می گردد . در این حالت سطرهای بعدی ( ب و ج ) خالی خواهند بود و علت مندرج در سطر الف به علت زمینه ای تلقی می گردد . علاوه بر ذکر علت (های ) مرگ در بخش اول ، لازم است فاصله زمانی تقریبی شروع علت مزبور و مرگ در ستون مربوطه درج گردد . در صورت عدم اطلاع از زمان مذکور ، مقابل سطر مربوطه ، در ستون فاصله زمانی عبارت " نامعلوم " درج شود .

در بخش دوم نیز عوامل خطر1 یا بیماریهای مهمی که در مرگ بیمار به طور غیر مستقیم دخالت داشته ولی ارتباطی با علت زمینه ای نداشته اند ، درج می گردد . مسئله مهمی که تکمیل کنندگان گواهی فوت باید در نظر داشته باشند ، شرایط و چگونگی استفاده از مکانیزم مرگ (جدول شماره 1)  در گواهی فوت است .در این رابطه قواعدی وضع گردیده که آشنایی با آنها جهت تکمیل گواهی فوت الزامی است .

 

جدول 1 : نمونه هایی از مکانیزم مرگ یا تابلو مرگ ( رخدادهای پایانی و اختلالات فیزیولوژیک غیراختصاصی) و فرآیندهای کالبد شناختی غیر اختصاصی

رخدادهای پایانی اختلالات فیزیولوژیک غیراختصاصی فرآیندهای کالبد شناختی غیر اختصاصی

آسیستول

ایست قلبی

ایست قلبی تنفسی

گسستگی الکترومکانیکال

ایست تنفسی

فیبریلاسیون بطنی

 

تامپوناد قلبی

اختلالات انعقادی

اغماء

نارسایی احتقانی قلب

دهیدراتاسیون

بی نظمی ضربان قلب

خونریزی

آنسفالوپاتی کبدی

نارسایی قلبی

هیپرکلسمی

هیپوتانسیون

کتواسیدوز

پنوموتوراکس

هیپرتانسیون پورتال

نارسایی تنفسی

نارسایی کلیوی

عفونت خونی

شوک عفونی

شوک

انفارکتوس قلبی حاد

آنسفالوپاتی آنوکسیک

سیروز

هماتومای اپی دورال

خونریزی گوارشی

هموپری کاردیوم

هموتوراکس

پری تونیت

پنومونی

آمبولی ریوی

خونریزی ساب آراکنوئید

هماتومای ساب دورال

 

 

قواعد استفاده از و یا عدم استفاده از مکانیزم مرگ هنگام تکمیل گواهی فوت :

1- مکانیزم مرگ که خود بر دو نوع ( رخداد پایانی و اختلالت فیزیولوژیک غیر اختصاصی ) است و نیز فرآیندهای آناتومیک غیر اختصاصی ( جدول 1 ) تحت هیچ شرایطی به عنوان علت زمینه ای مرگ مطرح نمی گردند لذا از درج آنها در گواهی فوت ، به عنوان علت زمینه ای پرهیز گردد .

2- استفاده از فرآیندهای آناتومیک غیر اختصاصی به علت واسط یا مستقیم مرگ در گواهی فوت بلامانع است .

3- استفاده از رخدادهای پایانی ( آسیستول ، ایست قلبی ، ایست تنفسی ، ایست قلبی تنفسی ، فیبریلاسیون بطنی و گسستگی الکترومکانیکال ) در گواهی فوت ممنوع است . به عبارتی این واژه ها در گواهی فوت جایی ندارد . )

4- استفاده از اختلالت فیزیولوژیک غیر اختصاصی تحت شرایط ذیل ، به عنوان علت واسط یا مستقیم بلامانع است .

 

 

الف) در صورتی که به عنوان یک عارضه بالقوه کشنده علت زمینه ای مطرح باشند ( مانند کتواسیدوز و به عنوان عارضه بیماری دیابت وابسته به انسولین )

ب) با توجه به شرح حال ، یافته های بالینی و آزمایشگاهی در زنجیره وقایعی که سبب مرگ بیمار شده اند قرار گیرند .

ج) به عنوان یک نشانه1 ، یا علامت2 مانند سیانوز یا آپنه3

د) ابتلاء به آنها ( در صورت عدم درج در گواهی فوت ) واضح و آشکار نباشد .

هـ) در ج آنها در گواهی فوت ، توضیح واضحات نباشد .

و) حتی المقدور یک علت زمینه ای اختصاصی نیز در گواهی فوت ذکر شده باشد با توجه به اصول ذکر شده .