پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech

اخبار

آرشیو اخبار

بلوغ یکی از نقاط عطف در زندگی انسان است. بلوغ و نوجوانی مرحله ای بحرانی است که در گذر از این دوره ، زیربنای زندگی بزرگسالی فرد و ثبات و شخصیت آدمی پی ریزی می شود . در این دوره تغییرات دینامیک در مغز و غدد بدن باعث تغییرات جسمانی ، روانی و رفتاری می شود . عدم آگاهی نوجوانان از این تغییرات گاه باعث نگرانی و استرس آنان می شود و گاه سبب صدمات غیر قابل جبران نظیر بیماری های عفونی ، ازدواج های ناموفق و یا اختلالات روانی در نوجوان می گردد . برای جلوگیری از این صدمات در نسل جوان توجه اساسی به بهداشت ، ویژگی ها و نیازهای دوران بلوغ از اهمیت بالائی برخوردار است . انسان های موفق و سالم جامعه انسانهائی هستند که این مرحله از زندگی خود را با سلامت ، اعتماد به نفس ، آرامش و واقع بینی گذرانده اند .

بلوغ دوره گذر و انتقال به بزرگسالی و زمان کسب قدرت باروری است.مرحله ای است که در آن سیستم مغزی و عصبی و غدد داخلی بدن تکامل یافته و با تغییرات هورمونی موجب یکسری تغییرات جسمانی ،روانی ،روحی و رفتاری می شود که عادت کردن به این وضعیت و حالت جدید ممکن است مدتی طول بکشد.

بلوغ نتیجه رشد و تکامل انسان می باشد به خصوص رشد جسمی که در این دوره به حد کمال و نهایت خود می رسد و آمادگی را برای ورود به مرحله دیگر زندگی فراهم می کند. در این دوران است که انسان آمادگی تولید مثل را پیدا می کند.

همراه با تغییرات جسمانی در دوران بلوغ یک سلسله دگرگونی در احساسات و عواطف ، تمایلات و خواسته ها ، تصورات و تخیلات نوجوان بوجود می آید و توان دوران کودکی را بر هم می زند و احتمال بروز اختلالات رفتاری را در این دوران افزایش می دهد . در این دوره نوجوان  افکار و وابستگی ها و روابط دوران کودکی خود را رها می سازد و در هر مرحله دیدگاهها  و مهارت های جدیدی بدست می آورد . انتقال موفقیت آمیز از دوره کودکی به دوره نوجوانی بدون کمک اطرافیان خصوصاً والدین موفقیت آمیز نخواهد بود .

اگر چه شواهدی در دست است که وراثت مهمترین عامل تأثیر گذار بر شروع بلوغ است ولی تغذیه خوب ، سلامت جسمی ، محل جغرافیائی زندگی ، در معرض نور بودن ، وضعیت روانی و عوامل محیطی مانند معاشرت های اجتماعی و رسانه های جمعی از جمله مسائلی هستند که در چگونگی و زمان آغاز بلوغ مؤثرند . سکونت در روستاها و مناطق نزدیک به استوا و ارتفاعات کم ، بلوغ را تسریع می کند.دوقلوها در هر جنسی که باشند دیرتر به سن بلوغ می رسند .در مجموع،نسبت به نسل قبل سن بلوغ قدری کاهش یافته است که تصور می شود به دلیل بهبود وضعیت تغذیه و شرایط زندگی سالم تر باشد.

روابط صحیح با نوجوانان

نکته مهم در دوره بلوغ، برقراری ارتباط صحیح با نوجوان است. کودک دلبند دیروز شما با تغییراتی که در جسم و روانش روی می دهد پا به دوران بزرگ سالی می نهد. این که او می خواهد هویت جدیدی را برای خودش به دست آورد، طبیعی است که در برقراری رابطه با او مشکلاتی برای شما به وجود آید.

برای این که روابط والیدن و مربیان با فرزند یا دانش آموز نوجوان شان صمیمانه تر و گرم تر باشد، لازم است که به نکات زیر توجه کنید:

پذیرش نوجوانان:گام اول برای ایجاد و تحکیم یک رابطه دوستانه و صمیمی با نوجوان این است که او را با همه کمی ها و کاستی هایش قبول داشته باشید. کاستی های رفتاری او را همچون نقاط قوت و توانایی بپذیرید و او را به عنوان فردی که دارای استقلال، سلیقه های خاص و عقاید قابل ارائه است، نگاه کنید. احساساتش را پذیرفته و اعتماد به نفس او را با کم اهیمت جلوه دادن اشتباهات و تقدیر از کارهای پسندیده اش بالا ببرید.

نوجوانان تان را درک کنید:درک و برداشت از زندگی و مسائل آن متفاوت از برداشتی که نوجوان دارد. او زندگی را به ساده ترین وجه ممکن می نگرد، به طوری که عقایدش برای شما پوچ و مسخره است. نسبت به عقایدش بی اهمیت نباشید و وی را مورد تمسخر قرار ندهید. چرا که این استهزاء به تداوم رابطه عاطفی با فرزندان لطمه می زند.

ارتباط را دو طرفه کنید:در بسیاری از اوقات و به دلایل گوناگون ممکن است شما والدین و مربیان به نوجوانان بگویید که چه بکند و چه نکنند و از او توقع حرف شنوی نیز داشته باشید. این برخورد با نوجوان که حاکی از ارتباط یک طرفه، معیوب و غیرقابل دوام است، منجر به سرکشی و عصیان نوجوان در برابر دستورات شما می شود و به رابطه عاطفی و صمیمانه بین شما و او لطمه می زند. در این مواقع بهتر است در برخورد با نوجوان، هر زمان که سخنی را گفتید از او نیز سخنی بشنوید و نظر ا و را نسبت به وظایف محوله اش جویا شوید.

از دادن پند و اندرز مستقیم خودداری کنید:نوجوانان از شنیدن نصیحت و اندرز مستقیم و این که آن ها را یک جا ارائه کنید و اشکالات رفتاری و گفتاری شان را تذکر بدهید و گریزان هستند. نوجوانان اعمال خود را بی نقص می دانند و تحمل شنیدن پند و اندرز از جانب شما را ندارند. جهت اصلاح رفتار، آن ها را به طور غیر مستقیم نسبت به اعمال و رفتار نادرست شان آگاه کنید و خودتان الگویی برای آن ها باشید تا با پیروی از رفتار و گفتار شما روش صحیح برخورد را فرا گیرند. به نوجوانان تان آزادی عمل بدهید. همچنان که به کودک نوپا اجازه می دهیم تا گاهی خود به تنهایی راه رفتن را امتحان کند و دفعاتی هم به زمین افتد، باید به نوجوان هم اجازه داد که تا حدودی پیامدهای رفتارهایش را تجربه کند و طعم برخی سختی ها را چشیده و برای زندگی مقاوم شود.

برای ارتباط با نوجوان وقت کافی بگذارید:نوجوانان نیازمند توجه هستند. آن ها می خواهند صحبت کنند. اعتراض کنند و از هیجانات و اتفاقاتی که در مدرسه می افتد و یا از دوستانشان می شنوند، حرف بزنند؛ هر چه زمان این ارتباط با شما به عنوان مادر، پدر و یا مربی بیشترباشد بهبود خرسندی آن ها بیشتر شده و امکان ارتباط نادرست و غلط آن ها کمتر خواهد شد.

توجه به تاثیر مشکلات اجتماعی:مشکلات اجتماعی تاثیرات ناخوشایندی بر نوجوانان دارند. عدم مداخله شما والدین و مربیان در بهبود شرایط اجتماعی، تاثیر تلاش هایتان را در خانه و مدرسه کمرنگ می کند.

انرژی سرشار نوجوانان نیاز به تخلیه دارد: در این سنین نوجوانان دارای انرژی فراوان جسمانی است، بخشی از این انرژی در غریزهجنسی نهفته است و بخشی دیگر به صورت رفتارهای پرخاشگرانه، مبارزه طلبی، حادثه جویی و ... بروز می کند. تشویق نوجوانان به انجام ورزشهای مختلف، شرکت در فعالیت های الگوسازی برای آنان و تحریک آن ها بر همانند سازی با آن الگوها باعث می شود تا آن ها انرژی خود را به طریق منطقی تخلیه کنند.

وضعیت تحصیلی نوجوان را پیگیری کنید: در این سنین ممکن است که فرزند شما نسبت به دروس اظهار بی علاقگی نماید و به اموری مثل افراط در ورزش کردن، رسیدن به سر و وضع خود و ... بپردازید، چنان که می دانید پند، اندرز، سرزنش و مقایسه با دیگران کارساز نیست، علت بی توجهی او را نسبت به درس جست و جو کرده و سعی در برطرف نمودن مشکل کنید.

آموزش مهارت در برقراری روابط اجتماعی:نوجوانان در دوره بحران بلوغ نسبت به تعلق داشتن خود در گروه کودکان و یا بزرگ سالان سردرگم می شوند و ممکن است که در میان جمع خانوداه و دوستان و آشنایان، رفتارهای بزرگ تر از سن و یا گاهی کوکانه از خود بروز داده و روابط اجتماعی پسندیده ای برقرار نکنند. با شرکت دادن فرزند نوجوانتان در جمع دوستان و آشنایان مهارت روابط اجتماعی او را افزایش دهید، مثلا با فرزند نوجوان خود به گردش های دو نفره بروید و در بسیاری از روابط اجتماعی نظیر آشنا شدن با دیگران، خرید کردن از مغازه، پیدا کردن نشانی یک موسسه و در خواست انجام کاری از یک اداره با وی تمرین عملی کنید.

استقلال طلبی نوجوان:نوجوان می خواهد از قید و بندهای دوران کودکی که او را به خانواده اش متصل کرده است، جدا شود و الگوهای جدیدی را جایگزین آنان کند. از طرفی نیز شدیدا به خانواده وابسته است و می خواهد که توقعاتش را برآورده کنند لذا حس استقلال طلبی خود را با مخالفت، مقاومت کردن و لجبازی با والدین و مربیان نشان می دهد و این نیاز نوجوان برای شما مشکل آفرین می شود. برای برخورد با این رفتار نوجوان، بهتر است همیشه با او به لحنی صحبت کنید که احساس نکند برایش تصمیم گیری می کنید آزادی را به تدریج و متناسب با سنی که دارد به او عطا کنید و نظارت غیر مستقیم داشته باشید و اگر زمانی دریافتید که از آزادی شما، سوء استفاده کرده به او تذکر داده و او را متوجه اعمالش کنید. بدانید که حذف آزادی، برای یک مدت کوتاه می تواند برایش آموزنده باشد.

         چندتوصیهبرايوالدین:

 

  •       براي بروزاختلاف نظرها آمادگی داشته باشند
  •       آماده باشندکه مورد محک قرارگیرند.
  •       انعطاف پذیرباشند.
  •       همه چیزرا جدي نگیرند.
  •       حس شوخ طبعی خود راحفظ کنند.
  •      بیش ازحدتحتت أثیرنوجوان قرارنگیرند.
  •      ازدانش وآگاهی برخوردارباشند.
  •       به نوجوان درکسب مهارتهاي اجتماعی و زندگی کمک کنند.
  •       حس مسئولیت پذیريو اعتماد به نفس را تقویت کنند.
  •       عزت نفسن وجوانان را با برخورد احترام آمیز افزایش دهند.
  •       با ایجاد رابطه صمیمانه و احترام آمیز و درك شرایط وي ،تعارضات اجتماعی و رفتاري را کاهش دهند.
  •       با رفع تبعیض،ریشه حسادت را بخشکانند.
  •       عملکرد جنسی را آموزش دهند.
  •       مشاور خوب وقابل اعتمادي براين وجوان باشند.

گرد آورنده : فاطمه زارع پور کارشناس واحد بهداشت مدارس و محترم تشکر مسئول واحد بهداشت مدارس معاونت بهداشت