پورتال معاونت بهداشت - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی فسا

tech

اخبار

آرشیو اخبار

روز جهانی آب 2 فروردین/22 مارس

و جعلنا من الماء کل شیء حی ( انبیاء/3)

رشد فزاینده جمعیت و افزایش مصرف آب، قطع بی رویه درختان جنگلها و تغییر اکوسیستم طبیعت، رشد شهرسازی و افزایش صنایع آلوده کننده آب، شیوه های نامناسب و غیراصولی کشاورزی، احداث سدهای مخزنی و ایجاد دریاچه های مصنوعی همگی از عوامل نابودی چرخه منظم آب در سطح جهان است که نوعی تهدید جدی برای جامعه بشریت محسوب می شوند. در راستای آگاه ساختن جهانیان به اهمیت روز افزون آب و ایجاد سیستمهای جهانی و توسعه منابع آب، درکنفرانس جهانی توسعه و محیط زیست که در سال 1992 در شهر" ریودوژانیرو"ی برزیل تشکیل شد، دوم فروردین به عنوان روز جهانی آب تعیین شد.

جایگاه آب در اسلام

" هو الذی انزل من السماء ماء لکم منه شراب و منه شجر فیه تسیمون"( نحل/10)

« خدایی که آب را از آسمان فرو فرستاد که از آن بیاشامید و درختان پرورش دهید تا از میوه آن بهره مند شوید  به برگ آن حیوانات خود را بچرانید.»

وضعیت منابع آب در ایران

ایران جزء کشورهای کم آب و خشک، و دارای منابع آب محدود است. حجم نزولات جوی نسبت به خشکیهای کره زمین به ازاء هر کیلومتر مربع 830 هزار متر مکعب می باشد، در حالی که این میزان نسبت به وسعت خشکیهای ایران تنها 250 هزار مترمکعب است. از طرف دیگر کلیه آبهای موجود درایران قابل استفاده نیست و درصد بالایی را آبهای شور تشکیل می دهند، که روزبه روز برمیزان آنها افزوده می شود. از سویی برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی شیرین از طریق چاههای عمیق و نیمه عمیق باعث کاهش میزان آب شیرین و افزایش آبهای شورمی شود. درنتیجه حاصلخیزی زمینهای کشاورزی کاهش می یابد و تبدیل به زمینهای شور می گردند؛ و چون تبدیل آبهای شور به شیرین به دلیل هزینه زیاد، مقرون به صرفه نیست، بنابراین باید با استمرار صرفه جویی عمومی ، برنامه ریزی دقیق ،استفاده بهینه از آب ، جلوگیری از هدر رفتن منابع موجود ، تصفیه مجدد پسابها و به کارگیری مجدد آنها، کمبود آب را جبران کرد

کمبود ذخایر آب هر روز جدی ‌تر می‌شود و زنگ خطر آلودگی آبها به صدا در آمده است. طبق آمارها بیش از یک میلیارد نفر از مردم دنیا از دسترسی به آب آشامیدنی سالم محروم هستند و هر سال بیش از پنج میلیون نفر بر اثر بیماریهای ناشی از آلودگی آب آشامیدنی جان می ‌سپارند.

به همین دلیل سازمان ملل متحد برای ششمین سال از دهه بین المللی آب (2005 تا 2015) شعار «آب پاک برای جهان سالم» را برگزیده تا به همگان نشان دهد که اگر چه منابع آب شیرین در دنیا بسیار محدود است؛اما همین منابع محدود در معرض آلودگیهایی قرار دارند که بخش قابل استفاده آن را کمتر و کمتر می کند.

در این میان با توجه به رشد میزان مصرف فعلی آب، همچنین کاهش منابع آبی و عدم توفیق در ایجاد منابع جدید بدون تردید در دهه آینده دنیا را با بحرانی با شدت و تهدید جدی تری از وضعیت فعلی مواجه می کند. 

بر پایه اعلام سازمان جهانی بهداشت، هر یک دلار سرمایه گذاری در بخش آب و فاضلاب به دلیل منافع بی شمار آن همچون کاهش موارد ابتلا به بیماری و نیاز به دارو، کاهش غیبت کاری و افزایش کارآمدی  9 دلار بازگشت سرمایه خواهد داشت.
 
بر این اساس، سه عامل مهم آلوده شدن، اتلاف و تغییرات آب و هوایی، وضعیت آب را به صورت خطرناکی در جهان در آورده است؛ چراکه حدود 70 درصد آب مصرفی دنیا در بخش کشاورزی، 23 درصد در صنعت و 7 درصد در بخش خانگی صرف می شود.
گرچه 70 درصد سطح زمین را آب پوشانده؛‌ ولی تنها 2.5 درصد آن، آب شیرین و بیشتر آن نیز به صورت یخ در قطب است. از سوی دیگر، کمتر از 1 درصد از آب شیرین نیز در اختیار انسان است؛ یعنی 2/0 در صد از کل آب دنیا را آب شیرین در اختیار انسان تشکیل می دهد.
 
از سوی دیگر، هدر رفت آب در ایران 28 تا 30 درصد است، در حالی که این مقدار اتلاف در دنیا، 9 تا 12 درصد گزارش شده است اینها نشانه هایی هستند که ضرورت وارد کردن تلنگر جدی به مسئولان، برنامه ریزان و مهمتر از همه مصرف کنندگان را بیش از پیش نمایان می سازد.
اگر چه دولت برنامه هایی را در قالب اصلاح الگوی مصرف آب در نظر گرفته است، اما اجرای این برنامه ها باید سرعت بیشتری به خود گیرد. این در حالی است که شاخصهای موجود نشانگر این است که وضعیت در کشور، نامطلوبتر و حتی بحرانی تر از آن چیزی است که در دنیا مطرح می شود.

با توجه به معضلات موجود در آب کشور، تنها با حفظ و صیانت از منابع آب موجود و جلوگیری از آلودگی آن و نیز مدیریت صحیح مصرف می توان بحران آب در دهه های آینده را کمی آسانتر پشت سر گذاشت.

         مهندس سوسن جاني زاده

   كارشناس بهداشت محيط معاونت بهداشتي