اهمیت بیماری تب مالت

تب مالت همواره بعنوان یک معضل بهداشتی مهم مطرح بوده و اثرات قابل توجهی بر بهداشت عمومی، وضعیت اجتماعی و اقتصادی و تجارت بین المللی دارد. صدمات اقتصادی ناشی از آن در دامها منحصر به سقط جنین، کاهش وزن و کمبود شیر نبوده بلکه موجب ممانعت از فروش و صادارت فر اَورده های دامی آلوده نیز می باشد.

 

وضعیت بیماری تب مالت در ایران

میزان بروز بیماری از 21 در 100 هزار نفر جمعیت به 25 در 100 هزار نفر رسیده است، به طوریکه استان های غربی کشور از جمله استان لرستان، استان همدان، آذربایجان های غربی و شرقی و کردستان به دلیل غالب بودن شغل دامپروری به شیوه سنتی بالاترین میزان بروز را دارند. در سال 1403 بیشترین موارد بیماری از استانهای خراسان رضوی ، لرستان ، آذربایجان غربی آذربایجان شرقی همدان و اردبیل گزارش شده است.

 

تعریف بیماری

 بیماری تب مالت یا بروسلوز که در حیوانات به نام سقط جنین واگیر مرسوم است، یکی از بیماریهای عفونی قابل انتقال بین انسان و حیوان و با نامهای دیگری نظیر: تب مواج، تب دیوانه و تب مدیترانه ای نیز نامیده می شود. این بیماری در تمام فصول سال وجود دارد، اما در بهار و پاییز یعنی زمان زایش و شیردهی دامها بیشتردیده می شود.

 

عامل بیماری

عامل بیماری باکتری بروسلا می باشد که سویه بروسلا ملی تنسیس در گوسفند و بز به عنوان مهمترین عامل بیماری در انسان محسوب می شود، بیماری تب مالت بیشتر در مردان به خصوص کشاورزان، دامداران، چوپانان، قصابان، سلاخان، دامپزشکان می باشد. کارمندان آزمایشگاهها نیز درمعرض خطر ویژه قرار دارند. در کشور ما چون زنان و کودکان در مناطق روستایی نیز دوشادوش مردان به امور دامداری مشغول هستند در معرض خطر بیماری قرار دارند، به همین دلیل 55 درصد مبتلایان را مردان و بقیه را زنان و کودکان تشکیل می دهند.

 

راه های سرایت بیماری به انسان

 تماس مستقیم با بافت های حیوان آلوده نظیر خون، ترشحات رحمی و ترشحات جنین سقط شده

غیرمستقیم، مصرف شیرخام و فرآوردههای لبنی آلوده خصوصا پنیر تازه، خامه، سرشیر و کره و انتقال تنفسی از طریق افشانه های موجود در هوای آغل و اصطبل آلوده یا آزمایشگاه فرو رفتن سر سوزن سرنگ حاوی واکسنهای حیوانی به دست انسان

 

علائم بیماری

دوره نهفتگی بیماری (از زمان تماس با منبع عفونت تا بروز علائم) اغلب بین 1 تا 3 هفته ولی گاهی تا ۶ ماه است.

 براساس شدت بیماری، علائم به سه شکل حاد، تحت حاد و مزمن بروزمی کند.

شکل حاد: بیمار دچار لرز ناگهانی، درد عمومی بدن به خصوص درد پشت و تعریق شدید میشود، اشتهای خود را از دست می دهد و دچارضعف و سستی می گردد، ضمنا از شروع علائم بیش از 3 ماه نمی گذرد.

شکل تحت حاد: آغاز آن بی سروصدا، شکایت اصلی بیمار از ضعف و خستگی و از آغاز بیماری نیز 3 تا 12 ماه می گذرد.

شکل مزمن: اگر از زمان ‌تشخیص‌ بیماری‌ بیش‌ از یک‌ سال ‌بگذرد و فرد هنوز مبتلا باشد، به آن حالت مزمن‌گفته‌ می‌شود. علائم می‌تواند تب، بی اشتهایی، درد عضلانی و تعریق شبانه، سابقه تماس با دام های آلوده یا مشکوک به تب مالت یا استفاده از فرآورده های لبنی آلوده باشد.

 

راههای پیشگیری از بیماری تب مالت در انسان

• خودداری از مصرف مواد لبنی مشکوک مانند شیرخام ، پنیر تازه، خامه، سرشیر غیر پاستوریزه و بستنی سنتی

• استفاده از شیر و فرآورده های لبنی به صورت پاستوریزه، در صورت در دسترس نبودن شیر پاستوریزه با جوشاندن شیر به مدت حداقل 5 دقیقه بعد از جوش آمدن

• استفاده از ماسک تنفسی در هنگام کار با فضولات حیوانی یا ورودبه اصطبل

• دور نگه داشتن حیوانات از محل زندگی انسان

• استفاده از دستکش، کلاه، ماسک، عینک و روپوش مناسب در دامپزشکان، دامداران و پرسنل کشتارگاها

 

درمان

رژیم های درمانی متفاوتی برای درمان بیماران مبتلا به تب مالت توصیه می شود، لیکن هیچگاه از یک دارو به تنهایی در درمان بیمار نباید استفاده کرد مگر در زمان بارداری (با توصیه پزشک)

 طول دوره درمان حداقل 8 هفته (دو ماه)

 

 

سجاد زارع

 کارشناس زئونوز معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی فسا