در شرایط بحرانی مانند زلزله، سیل، جنگ، آوارگی یا بحران های اقتصادی، دسترسی خانواده ها به آب سالم، غذای ایمن، مراقبت های بهداشتی و تجهیزات ضروری محدود می شود.

در چنین شرایطی، شیر مادر تنها تغذیه ای است که ایمن، سالم، در دسترس و کامل باقی می ماند.

 

چالش‌های تغذیه کودک در بحران‌ها:

•کمبود آب آشامیدنی سالم برای شست‌وشوی بطری و تهیه شیر خشک

 •فقدان امکانات استریل‌سازی وسایل تغذیه مصنوعی

 •قطع زنجیره تأمین شیر خشک یا غذاهای کمکی

 •شیوع بیماری‌های عفونی در کمپ‌ها و مناطق اسکان اضطراری

 •افزایش استرس، ترس و اضطراب در مادران و کودکان

 

اهمیت تغذیه با شیر مادر در بحران‌ها:

•تأمین کامل نیازهای غذایی نوزاد بدون نیاز به منابع خارجی

•محافظت از کودک در برابر بیماری‌های واگیردار مانند اسهال و عفونت‌های تنفسی

•وجود پادتن‌ها و مواد ضدعفونی‌کننده طبیعی در شیر مادر

 •همیشه آماده، گرم و استریل؛ بدون نیاز به آماده‌سازی یا تجهیزات خاص

•ایجاد آرامش روانی برای مادر و نوزاد در شرایط پرتنش

 

سایر فواید تغذیه با شیر مادر (در همه شرایط):

•رشد بهینه مغز و افزایش ضریب هوشی

 •کاهش خطر ابتلا به آلرژی، آسم، چاقی، دیابت و بیماری‌های قلبی در آینده

 •بهبود سیستم ایمنی بدن کودک

•کاهش هزینه‌های درمانی خانواده

 •کمک به بازگشت وزن مناسب مادر پس از زایمان

 •کاهش خطر سرطان پستان و تخمدان برای مادر

 

وظایف نظام سلامت در بحران‌ها:

 •آموزش به مادران برای تداوم شیردهی حتی در بحران

 •تأمین مواد غذایی کافی و مناسب برای مادران شیرده

 •پرهیز از توزیع شیر خشک مگر در موارد خاص، با ارزیابی وضعیت و مشاوره متخصص تغذیه

•ایجاد فضاهای امن، آرام و تمیز برای شیردهی در کمپ‌ها و مراکز بحران

 •آموزش امدادگران و کارکنان سلامت درباره اولویت تغذیه با شیر مادر

•ارائه مداخلات روان‌اجتماعی برای کاهش استرس مادران و ایجاد حس حمایت

 

نتیجه‌گیری:

 در بحران‌ها، شیر مادر نجات‌دهنده زندگی کودک است. تغذیه با شیر مادر نه‌تنها ایمن و مؤثر است، بلکه بهترین سپر دفاعی کودک در برابر خطرات ناشی از بحران و بی‌ثباتی است. آموزش، حمایت و پشتیبانی از مادران شیرده، وظیفه‌ای مهم برای خانواده‌ها، نظام سلامت و جامعه به شمار می‌رود.

 

 

واحد بهبود تغذیه

معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی فسا